سلام دوستان ؛
معمولاً رسم است که وقتی کسی به مسافرت رفت ، پس از بازگشت دیدنی ها ، شنیده ها و خاطرات تلخ و شیرین خود را برای دوستان و آشنایان تعریف می کند و دیگران هم در این سفر با او همسفر می شوند . از قدیم هم این رسم خوب وجود داشته است.
به قول سعدی نازنین :
دریغ آمدم زان همه بوستان تهی دست رفتن سوی دوستان
سفر نامه نویسان بزرگی بوده اند و هستند که کوله باری از دیدنی ها ، و خاطرات خود را به رشته ی تحریر در آورده تا کسانی که امکان این گشت و گذار برایشان فراهم نیست و یا قصد عزیمت به آن سرزمین ندیده را دارند با آن جا آشنا شوند . هم چنین سفر نامه سند خوبی است برای آیندگانی که هنوز نیامده اند ؛ و بعدها خواهند دانست که مردم فلان سرزمین چگونه می زیسته اند ؛ چه زبانی داشته اند ؛ رسوم و سنن آن ها چه بوده است .
نام ابن بطوطه ، ناصر خسرو و حمدالله مستوفی با سفرنامه عجین شده است . وقتی سفر نامه ی گذشتگان را مطالعه می کنید ، زمان برایتان به عقب بر می گردد و شما خود را در آن برهه از زمان و نیز آن سرزمین می بینید . فلان شهر تا بهمان روستا چند فرسخ فاصله دارد ؛ محدوده ی آن شهر چند جریب است ؛ واین قلعه ، فلان ذرع دارد .
ناصر خسرو چنان به خوبی آن چه را که دیده و شنیده وصف می کند که وقتی یک عکاس هنرمند عکس های خود را به تماشا می گذارد .
به نمونه ای از شرح ناصر خسرو در وصف شهر اصفهان توجه کنید :
" شهرى است بر هامون نهاده، آب و هوايى خوش دارد و هر جا که ده گز چاه فرو برند، آبى سرد و خوش بيرون آيد. و شهر ديوارى حصين دارد و دروازهها و جنگگاهها ساخته و بر همه بارو و کنگره ساخته. و در شهر جوىهاى آب روان و بناهاى نيکو و مرتفع. و در ميان شهر مسجد آدينه بزرگ و نيکو . و باروى شهر را گفتند سه فرسنگ و نيم است و اندرون شهر همه آبادان، که هيچ از وى خراب نديدم، و بازارهاى بسيار، و بازارى ديدم از آن صرافان که اندر او دويست مرد صراف بود و هر بازارى را دربندى و دروازهاى و همهى محلهها و کوچهها را همچنين دربندها و دروازههاى محکم و کاروانسراهاى پاکيزه بود. و کوچهاى بود که آن را کوطراز مىگفتند و در آن کوچه پنجاه کاروانسراى نيکو و در هر يک بياعان و حجرهداران بسيار نشسته. و اين کاروان که ما با ايشان همراه بوديم يک هزار و سىصد خروار بار داشتند که در آن شهر رفتيم ، هيچ بازديد نيامد که چگونه فرود آمدند که هيچ جا تنگى نبود و تعذر مقام و علوفه."
سفر نامه گنجینه ی ارزشمندی است از اطلاعات جغرافیایی و مردم شناسی که ما را با سنن و آداب ، مذاهب ، تغذیه ، لباس و پوشش ، نوع زبان ، پیشه و صنعت و ..... اقوام مختلف آشنا می سازد .
همان طور که پیش تر رفت بزرگانی مانند ناصر خسرو چنان جزییات را وصف کرده اند که خواننده خود را در آن فضا و شرایط احساس می کند . ولی من مطمئن هستم که اگر در آن روزگاران نیز دوربین عکاسی وجود داشت ، ناصر خسرو و ابن بطوطه هم خود را از آن محروم نمی کردند ، و بنا بر مثل شنیدن کی بود مانند دیدن ، سفر نامه ی خود را با عکس هایشان گویاتر می کردند .
غرض نقشی است کز ما جای ماند
خداوند به من و خانواده ام توفیق داد که در مأموریت به پاکستان توانسته ایم دو مسافرت به هندوستان داشته باشیم . سفر اول فروردین 1386 و سفر بعدی تیر ماه 1387 بود .
وقتی زبان خموش باشد و قلم نارسا ، دوربین به سخن می آید . سفر نامه ی من بیشتر به نمایش گذاشتن تصاویر است با اندکی نیز توضیح .
در این دو سفر همراه و همسفر بودیم با دوست و همکار خوبم آقای نیک زاد و خانواده ی محترم ایشان ، که واقعاً رفیق شفیق ما بودند . خداوند ایشان را در پناه خود نگاه داراد .
همان گونه که پیش تر رفت ، این فقط یک گزارش تصویری است از سفر به هند و نه سفرنامه ای که در ذهن دارید .
از این که با ما هم سفر شده اید خوش حالیم .
همان طور که می دانید پاکستان و هند هم مرز هستند و از چند نقطه ی مرزی از جمله مرز مظفر آباد و واگا امکان تردد وجود دارد . از مظفر آباد به دلیل کشمکش سیاسی مابین هند و پاکستان (نزاع کشمیر ) تردد برای خارجی ها امکان پذیر نیست ؛ و بهترین گزینه ی باقی مانده همان مرز واگا wagah border) ) است . برای رفتن به این نقطه ی مرزی باید به شهر لاهور رفت . لاهور مرکز فرهنگی پاکستان با سابقه ی بسیار درخشان در علم و ادب زبان فارسی .
شهر لاهور به واسطه وجود بناهای پر شکوه تاریخی به جای مانده از امپراتوری مغول و ساختمانهای جدید با معماری نوین و متفاوت با گذشته کماکان مرکز فرهنگی و تاریخی کشور پاکستان محسوب می شود . شهر لاهور در بخش شرقی پاکستان و در حدود 25 کیلومتری مرز هند و در استان پنجاب قرار دارد . آب و هوا در این شهر در زمستانها معتدل است و تابستانهای بسیار گرم دارد پوشش گیاهی این شهر به علت بارانهای موسمی و هوای گرم زیاد است و همیشه سبز می باشد.
من با توجه به عکس های موجود ، هر دو سفر را در یک جا جمع نموده تقدیم دوستان می کنم .
۱- مرز واگا . این مرز از حدود ساعت 8 باز شده و پس از طی مراحل و تشریفات قانونی و کنسولی در گمرک پاکستان ،از مرز گذشته وارد هند می شویم .
این تصویر ( باب آزادی) دروازه ی پاکستان را نمایش می دهد ؛ که بر بالای آن عبارت پاکستان کا مطلب کیا لااله الاالله محمد رسول الله جلوه نمایی می کند .
...................................................................................................
۲ـ باربران هندی وسایلمان را از باربران پاکستانی تحویل می گیرند . یک سفر خانوادگی و وسایل لازم برای یک اقامت یک هفته ای .
........................................................................................
۳ـ این تصویر نیز دروازه ی هند را به نمایش می گذارد . به زبان انگلیسی و هندی ( دیوناگری ) کلمه ی هند نوشته شده است . از پاکستان خارج شده ایم و در حال گذشتن از دروازه ی هند .
...........................................................................................
۴ ـ تصویری از مراسم پرچم دو کشور در واگا باردر.
واگا باردر( wagah border ) این جاست . نمایش قدرت و غلبه ی احساس و هیجان.
در این جا در بعد از ظهرها سربازان پاکستانی و هندی هر کدام در مرز خود با شور و حرارت خاصی به اجرای رژه و نمایش نظامی می پردازند. هزاران تن ازمردم دو کشورنیز بر روی سکو ها با شور و احساس وطن پرستانه سربازان کشور خود را تشویق می کنند . در یک طرف مردم هند شعار زنده باد ایندیا (هند ) سر می دهند . و در طرف دیگرهم مردم پاکستان فریاد پاکستان زنده باد را با صدای هر چه رساتر به گوش طرف مقابل می رسانند.
..........................................................................................
۵ ــ ( golden temple )یا معبد طلایی در آمریتسار ؛ بزرگ ترین معبد سیک ها در جهان . این شهر همسایه ی شهر مرزی لاهور است .
................................................................................................
۶ـ دروازه ی هند ( india gate ) در دهلی واقع است . این بنا در میدان بسیار وسیعی به یادبود 90 هزار سرباز هندی کشته شده در جنگ جهانی اول ساخته شده است . نام این سربازان بر دیوارهای این بنا نوشته شده است . بعد از ظهر ها تا پاسی از شب گذشته ، مردم این جا به تفریح و استراحت می پردازند . کودکان نیز به بازی و سرگرمی مشغولند . به نوعی این محل به یک پارک تفریحی برای خانواده ها تبدیل شده است .
...................................................................................................
۷ ـ قلعه ی سرخ به هندی لال قلعه (red fort ) در دهلی . ( نمای بیرونی )
در هند آن چنان که هست چندتا از این قلعه ها وجود دارد ، از جمله در دهلی و آگرا .
همان طور که از نام این قلعه بر می آید و نیز مشاهده می فرمایید ، رنگ دیوارها سرخ است و این به دلیل استفاده از سنگ ماسه های سرخ رنگ در ساخت این قلعه است .
این قلعه را می توان بزرگ ترین مرکز جلب توریست در دهلی بر شمرد ، امّا به نظر من این قلعه در برابر عظمت قلعه ی آگرا بسیار کوچک است .
قلعه ی دهلی به دستور یکی از شاهان گورکانی به نام شاه جهان وقتی که پایتخت را از آگره به دهلی منتقل کرد بنا شده است . در این قلعه تالار ها و بناهای فراوانی وجود دارد که بعضی به صورت عام استفاده می شده و بعضی نیز خاص .
........................................................................................
۸ ـ مسجد شاهی در دهلی ( جامع مسجد ) که از بزرگ ترین مساجد در هندوستان است . این مسجد نیزبه دستور شاه جهان ساخته شده و روبروی قلعه ی دهلی قرار گرفته است .
ورود به این مسجد با کفش ممنوع بوده و زنان بدون حجاب می بایست از مأموران درب ورودی روسری گرفته و محجبه وارد شوند.
.................................................................................
۹ ـ در زمان گورکانیان ( امپراتوری مغولی هند ) که از سال 1526 تا 1857 در شبه قاره حکمرانی کردند ؛ زبان و خط رسمی فارسی بوده است .
این تصویر القاب ، فرمان و تاریخ بنای این مسجد توسط شاه جهان که به زبان فارسی بالای یکی از سردرهای آن نوشته شده را نشان می دهد .
.......................................................................................
۱۰ـ آکشاردام بزرگ ترین معبد هندوها در جهان که این هم در دهلی واقع است.
متأسفانه به دلیل این که بازرسان و نگهبانان با دقت و وسواس خاصی بازدید کننده ها را بازرسی بدنی می کردند امکان بردن دوربین به داخل این معبد وجود نداشت . معبد آکشاردام ( Akshardham) در دهلی نو ( New delhi) نشانگر ۱۰،۰۰۰ سال از فرهنگ هند می باشد.
این معبد که آمیخته ای از تکنولوژی و معماری نوین می باشد توسط بیش از ۱۱،۰۰۰ کارگر و معمار هندی در تاریخ ۶ نوامبر سال ۲۰۰۵ میلادی ساخت آن پایان پذیرفت. این بنا هم اکنون یکی از جاذبه های توریستی کشور هند به شمار می رود.
سوار شدن بر قایق و گذشتن از مسیری که تاریخ 10000 ساله ی هند را بازسازی کرده بودند جالب بود .
.......................................................................................
۱۱ ـ قطب منار که بعد از ظهر یک روز گرم به بازدید این مجموعه رفتیم .
این منار در کنار مسجد قوه اسلام توسط قطب الدین ایبک بر روی خرابه های آیین جینیسم بر پا شده است . منار قطب یا قطب منار 5/72 متر ارتفاع داشته و دارای 399 پله ی سنگی است .
..........................................................................................
۱۲ ـ معبد آیین بهایی موسوم به نیلوفر آبی ( Lotos temple ). در دهلی .
بسیار وسیع و با فضایی سر سبز .
................................................................................................
۱۳ ـ نمایی از یک ساختمان در شهر جیپور و تاکسی سه چرخه ای !
بد بخت واسه سیر کردنه شکم خودش و خانواده اش چقدر باید پا بزنه !
.................................................................................................
۱۴ ـ خانم های موتور سوار بر خلاف ایران و پاکستان به وفور به چشم می آیند .
.............................................................................................
۱۵ ـ در قسمتی از نمایشگاهی که در شهر جیپور برپا بود ، خانم های هندی برروی دست علاقه مندان با حنا نقش خاطره می زدند !
تصویر ، خانم های هندی را در حال کار بر روی دست دختر خانم اروپایی نشان می دهد .
..............................................................................................
۱۶ ـ هند ـ آگرا ـ تاج محل .
تاج محل نشانه ی تلفیق هنر ایران و هند یکی از زیباترین آثار معماری بشری است . بیشتر اساتید و معماران این بنای مرمرین ایرانی بوده اند .
تاج محل به دستور شاه جهان بر مزار همسر محبوبش ممتاز محل در کنار رود جمنا ایجاد شده است .
شاه جهان و ممتازمحل (همسر دوم شاه)در سال ۱۶۱۲ ازدواج کردند و ۱۸ سال با یکدیگر زندگی کردند و ثمره این ازدواج ۱۴ فرزند بود! . در یکی از حمله های جنگی شاه جهان در سال ۱۶۳۲ که ممتاز محل همراه شاه بود و در آخرین ماههای بار داری به سر می برد در اثر وضع حمل جان باخت ، این نوزاد چهاردهمین فرزندی بود که از ممتاز محل زائیده و دختر بود. هنگام وفات «ممتاز محل» ۳۹ سال بیشتر نداشت .وى از شوهرش درخواست کرد كه پس از وى زنی نگیرد و براى او مقبرهاى بسازد كه نام وى جاويد بماند.
مرگ ناگهانی «ممتاز محل» پادشاه را دچار غم و اندوه ساخت. شاه داغدیده پس از تفکر و تدبر تصمیم گرفت بنائی بر مزار محبوبش بسازد تا شاهدی بر عشقش باشد، از اینرو طراحان ، مهندسان و استادکاران را از گوشه و کنار دنیا گرد آورد تا آرامگاهی را بسازند که به وسیله این بنای زیباو مجلل وعظیم همسرش را جاودانه کند . از اینرو آرامگاهی زیبا بر روی قبر او بنا نهاد. این آرامگاه میان سالهای ۱۰۴۹ تا ۱۰۶۵ هجری قمری برپا شد. شاه جهان جایگاهی را در کنار «رود جمنا» برای این معماری برگزید. وی قصد داشت برای خود نیز آرامگاهی در طرف دیگر «رود جمنا» و برابر آن بسازد و این دو بنا را با پلی به یکدیگر متصل سازد به نشانه آنکه پیوند او و همسرش از جریان زمان هم در میگذرد. قرار بود که بر خلاف نمای تاج محل که از مرمر سفید بود، آرامگاه شاه از مرمر سیاه باشد. اما سرنوشت بر این شد که آرامگاه دوم هرگز برپا نشود و شاه در کنار همسرش آرام گیرد.
شاه جهان را منظومه ایست فارسی در وصف این روضه ی مبارک که به سبک مثنوی سروده و چند بیت آن این است :
زهي مرقد پاک بلقيس عهد که بانـوي آفاق را گشته مهـد
منور مقامي چـو باغ بهشت معطر چو فردوس عنبرسرشت
جواهر نگار است ديوار و در هوا تازه و تر چـو آب گهـر
بر اين بقعه ي پاک والا مقام ترشح کنان ابر رحـمت مدام
ز رقّت به نظاره ي اين مزار شود چشم خورشيد و مه اشکبار
نمود اين عمارت بنا روزگار که ظاهر شود قدرت کردگار
۱۷ ـ آرامگاه شاه جهان و همسرش ممتاز محل
عکس برداری در این جا ممنوع بود ؛ ولی به هر صورت من یه عکس گرفتم . به دعواش می ارزید !
۱۸ ـ نمایی زیبا از تاج محل و رود جمنا که از فاصله ی دور و از قلعه ی سرخ انداختم .
این جا را کلیک کنید
موس را اگه رو تصویر ببرید تصویر ۱۸۰ درجه چپ یا راست می گرده !
...................................................................................................................
۱۹ ـقلعه ی آگره که همچنین به حصار سرخ و لال قلعه نیز مشهور است - لال در زبان هندی به معنی قرمز است - توسط اکبر امپراتور بزرگ گورکانی ساخته شد. حیاط پر پیچ و خم، مسجد و تالار اختصاصی قلعه عظمت امپراتوری گورکانیان هند را منعکس میکند .
تصویری از یکی از شاه نشین های این قلعه که مخصوص اکبر شاه بوده و حیاط آن که برای اجرای نمایش ها و نیز رقصنده ها در آن می رقصیدند .
............................................................................................
۲۰ ـ در بین راه دهلی و آگرا . کسب درآمد از راه ادا و اطوار میمون . سمت راست نیز تصویر مارگیری را می بینید که در دستش ابزار مارگیریست . کنار کفشش هم مار پیداست !
.......................................................................................
۲۱ ـ مرد فیل سوار در شهر جیپور که آهنگ رفتن به قلعه ی جیپور و فیل سواری را دارد .
خسته نباشی دوست من .امیدوارم خیلی بد نبوده باشه .
